Wyzwania świata i znacząca kariera
To działanie ma pomóc uczestnikom w określaniu istotnych pomysłów na karierę zawodową, związanych zarówno z ich osobistymi wartościami, jak i globalnymi wyzwaniami. Najpierw uczestnicy zastanawiają się nad tym, które z problemów świata najbardziej ich niepokoją, wyobrażają sobie idealny świat, w którym te problemy są rozwiązane, a następnie przeprowadzają burzę mózgów na temat: w jaki sposób mogą przyczynić się do ich rozwiązania. Podejście to kładzie nacisk na praktyczne, osiągalne kroki w kierunku zmian, biorąc pod uwagę mocne strony, umiejętności i społeczne umocowanie danej osoby, przy jednoczesnym zachowaniu konstruktywnej i optymistycznej platformy do dyskusji.
Inspiracja dla narzędzia
Warsztat prowadzony przez Helenę Koštálovą (na temat: co Panią/Pana niepokoi, złości w świecie) “Zielone” doradztwo zawodowe: Rynek pracy
Uzasadnienie: Dlaczego jest to potrzebne?
Aby utrzymać motywację i zaangażowanie (nie tylko w przypadku osób z pokolenia, które obecnie wchodzi na rynek pracy), ważne jest, aby działania zawodowe dawały poczucie celu. Pracujący często jednak mają oni trudności z wyrażeniem tego, co daje im poczucie sensu. Pomocne może być zastanowienie się nad światowymi problemami, które ich dotyczą. Praca, która ma znaczenie, często przyczynia się do poprawy życia innych ludzi i społeczeństwa jako całości. Poszukiwanie sensownej kariery zawodowej prowadzi do lepszego i bardziej satysfakcjonującego życia dla jednostek, a jednocześnie przyczynia się do budowania bardziej zamożnego i odpowiedzialnego społeczeństwa.
Cele
Po zakończeniu aktywności uczestnicy będą potrafili:
- zdefiniować, czym jest kariera mająca głębszy sens i jak wiąże się ona zarówno z potrzebami samego uczestnika, jak i świata
- zdefiniować umiejętności, które pomogą im wnieść swoj wkład w rozwiązywanie problemów świata
- określić konkretne cele i kroki, które uczestnik powinien podjąć, aby przyczynić się do rozwiązania problemów świata.
- stworzyć wspólną wizję lepszego świata
Potrzebne zasoby
- Papier, długopisy
- Kartki/obrazki/przedmioty do wykonania kolażu (w przypadku działań grupowych)
Działania
Na początku lub w trakcie sesji doradztwa zawodowego wielu klientów wyraża chęć znalezienia sensownej pracy. Często mają oni jednak trudności z określeniem, co tak naprawdę oznacza dla nich “sensowna praca”. W niektórych przypadkach wyrażają to jedynie ogólnikowo (np. “pomaganie ludziom”). Jednym ze sposobów pogłębienia tej refleksji jest dokładniejsze przyjrzenie się, które z problemów świata są dla nich ważne i określenie, w jaki sposób mogą przyczynić się do ich rozwiązania poprzez swoją karierę zawodową.
To działanie ma wspierać klientów lub uczniów w wyjaśnianiu ich poczucia sensu poprzez łączenie go z globalnymi i lokalnymi problemami ekologicznymi lub społecznymi. Ma też pomagać im w wyobrażaniu sobie, co mogą zrobić, by zmienić coś w świecie.
Etap 1 – Nakreślenie kontekstu
Moderator wyjaśnia, że celem aktywności jest znalezienie ścieżki kariery mającej głębszy sens, poprzez refleksję nad wyzwaniami stojącymi przed światem i możliwościami naszego przyczynienia się do zrównoważonego rozwoju. Chodzi nie tylko o kwestie ekologiczne, ale także o szerzej rozumianą tematykę społeczną, w zależności od tego, co jest najważniejsze dla danego uczestnika.
Etap 2 – Osobista refleksja i dyskusja
Uczestnicy odpowiadają na poniższe pytania samodzielnie, a następnie omawiają je z moderatorem lub w grupie:
- Co według Pana/Pani działa dobrze w dzisiejszym świecie? Za co są Państwo wdzięczni?
(Chodzi o sprawy na dowolnym poziomie: świata, kraju, regionu lub lokalnej społeczności). - Które problemy dzisiejszego świata wywołują u Pana/Pani złość, zdenerwowanie lub niepokój?
- Jakiego świata życzył(a)by Pan(i) sobie dla następnego pokolenia – swoich dzieci, rodziny, przyszłych pokoleń?
- Czego brakuje Panu/Pani w dzisiejszym świecie? A czego według Pani/Pana jest za dużo?
Uczestnicy proszeni są o zapisywanie swoich odpowiedzi tak szczegółowo, jak to tylko możliwe – nie chodzi tylko o wymienienie istotnych kwestii, ale o dokładne opisanie ich przyczyn i skutków.
Przykłady:
Temat: Nierówności społeczne
Przejawy: Ogłoszenia o pracę skierowane do “młodych i dynamicznych“
Konsekwencje: Dyskryminacja starszych osób poszukujących pracy; nierówny dostęp do rynku pracy ze względu na wiek, płeć, pochodzenie społeczne itp.
Temat: Greenwashing (Ekościema)
Przejawy: Firma promuje się jako odpowiedzialna środowiskowo, ale w praktyce przedkłada cięcie kosztów nad zrównoważony rozwój
Konsekwencje: Pracownicy czują, że nie mają na nic wpływu lub są zmuszani do działania wbrew swoim wartościom (np. wytwarzanie odpadów, wprowadzanie klientów w błąd, rabunkowa gospodarka zasobami).
Etap 3 – Opcjonalnie: Nazwanie problemu
Uczestnicy wybierają jedną kwestię, która ma dla nich szczególne znaczenie, nadają jej krótką nazwę (2-3 słowa) i opisują jej skutki w krótki i jasny sposób.
Moderator dba o to, by dyskusja była konstruktywna, unikając nadmiernego pesymizmu czy lęku klimatycznego.
Etap 4 – Opcjonalnie: Wizja idealnej przyszłości
Uczestnicy wyobrażają sobie, jak wyglądałby świat, gdyby ten problem został rozwiązany. Nie biorą pod uwagę istniejących ograniczeń, takich jak pieniądze, bieżąca polityka czy ramy społeczne. Mogą krótko opisać dzień w tym idealnym świecie.
W grupowych wersjach aktywności, uczestnicy dzielą się swoimi historiami; mogą one też być zbiorowo ilustrowane, na przykład poprzez tworzenie kolażu, na miejscu lub online.
Etap 5 – Od refleksji do działania
Uczestnicy zastanawiają się, w jaki sposób mogliby przyczynić się do rozwiązania wybranego problemu w swoim życiu osobistym lub zawodowym. Może to być nowy projekt, “zazielenienie” bieżącej pracy lub przyłączenie się do “zielonej” inicjatywy.
Doradca zachęca ich do określania małych, realistycznych kroków zamiast snucia wizji radykalnych zmian.
Może pomóc zmniejszyć presję, podkreślając siłę wspólnego działania i pytając:
Kto jeszcze mógłby w tym pomóc? Jaka grupa, organizacja lub ruch już zajmuje się tą kwestią?
Uczestnicy mogą również dzialać w grupach, wykorzystując przedmioty z natury do stworzenia wspólnej instalacji przestrzennej, wzmacniając poczucie współodpowiedzialności i potencjał zbiorowego wpływu.
Przykłady:
- Problem: Nadmierne drukowanie w pracy
Działanie: Określenie, które dokumenty muszą być drukowane, a które mogą być przechowywane w formie cyfrowej. - Problem: Doradztwo zawodowe rzadko odnosi się do kwestii ekologicznych
Działanie: Doradca zawodowy decyduje się wprowadzić na zajęcia temat zielonych miejsc pracy
Etap 6 – Określenie mocnych stron i zasobów
Uczestnicy wymieniają swoje umiejętności, mocne strony, doświadczenia lub sieci kontaktów, które mogą wykorzystać, aby przyczynić się do rozwiązania wybranego problemu.
Przykład:
Osoba z dużymi umiejętnościami organizacyjnymi i dbałością o szczegóły projektuje cyfrowy system archiwizacji, aby zmniejszyć liczbę drukowanych dokumentów, a następnie przedstawia go swojemu przełożonemu.
Etap 7 – Określenie celu i planu działania
Uczestnicy formułują konkretny cel w wybranym obszarze:
Co chcą osiągnąć, do kiedy i jaki ma być założony efekt?
Następnie mogą podzielić ten cel na mniejsze kroki i stworzyć plan działania.
Przykład:
Cel: W ciągu 12 miesięcy ograniczyć drukowanie w firmie o 50% poprzez wprowadzenie nowego systemu zarządzania dokumentami.
Kroki:
- Rozmowa ze współpracownnikami, którzy popierają ten pomysł i rozpropagowanie go.
- Szkicowe opracowanie systemu archiwizacji, identyfikując możliwe przeszkody i zastrzeżenia
- Przedstawienie pomysłu kierownikowi zespołu
- Pilotaż systemu w swoim dziale
- W przypadku sukceu, przedstawienie rezultatów i zaproponowanie rozszerzenia systemu na wyższym szczeblu zarządzania.
Refleksje/zebranie zdobytej wiedzy
Przemyślenia w grupie i dzielenie się wnioskami. W ich ustrukturyzowaniu pomocne mogą być pytania:
- Co przyniosły Panu/Pani te działania?
- Jak teraz postrzega Pan/Pani związek między problemami świata a swoją karierą?
- Co Pan(i) sobie uświadomił(a)? Jakie skojarzenia pojawiły się w trakcie aktywności?
- Co wymaga jeszcze przemyślenia/zbadania?