IKIGAI w zielonym doradztwie

  • Grupa docelowa: Szkoły ponadpodstawowe, Kształcenie zawodowe, Szkoły wyższe, Dorośli, Osoby bezrobotne
  • Cel: Szukanie połączeń ze światem, Zmiana świata poprzez karierę
  • Działanie: Doradzanie
  • Metoda: Indywidualna, Grupowa
  • Czas trwania: 60 minutes

Dostosowane podejście IKIGAI rozpoczyna się od określenia potrzeb planety, zanim połączy je z talentami i zainteresowaniami danej osoby oraz możliwościami, jakie przed nią stoją. Niniejszy przewodnik zawiera przykładowe pytania, ktore można wykorzystać w rozmowach lub warsztatach, wspierając klientów w zmianie perspektywy i odkrywaniu znaczących powiązań.

Inspiracja dla narzędzia

Dostosowanie metody IKIGAI tak, by uwzględnić w niej aspekt zrównoważonego rozwoju

Uzasadnienie: Dlaczego jest to potrzebne?

Klienci często wkraczają w doradztwo zawodowe, koncentrując się na swoich osobistych celach, co jest naturalnym punktem wyjścia. Odkrywanie, w jaki sposób ich praca łączy się ze społecznością i środowiskiem, może otworzyć nowe perspektywy. Biorąc pod uwagę zarówno indywidualne, mocne strony, jak i potrzeby otaczającego świata, klientów można wspierać w dokonywaniu wyborów, które są dla nich znaczące w sensie osobistym, a zarazem są zrównoważone społecznie lub środowiskowo.

Cele

Po zakończeniu działania uczestnicy:

  • będą w stanie odpowiedzieć na pytania powiązane z własnymi umiejętnościami i zainteresowaniami oraz szukać punktów wspólnych między tym, co generuje dochód a potrzebami świata
  • zastanowią się nad sensowną karierą powiązaną z potrzebami ich i świata.

Potrzebne zasoby

  • Arkusze z diagramem IKIGAI
  • Lista pytań
  • Papier, długopis

Działania

1. Wprowadzenie:

Przed rozpoczęciem proszę wyjaśnić uczestnikom cel aktywności:

  • Mają poświęcić chwilę na zastanowienie się, dokąd zmierzają w życiu i jak to jest powiązane z ich wartościami, potrzebami oraz potrzebami otaczającego świata.
  • Powinni zastanowić się, co oznacza dla nich praca – nie tylko jako źródło dochodu, ale także jako sposób na odnalezienie sensu, godności i rozwoju, tak siebie, jak i innych.
  • Warto, by wyobrazili sobie, w jaki sposób mogą przyczynić się do bardziej zrównoważonego i sprawiedliwego społeczeństwa w przyszłości.

2. Wyjaśnienie koncepcji IKIGAI:

Ikigai to japoński termin, który można przetłumaczyć jako powód istnienia, znaczenie tego, co daje radość w życiu. Życie w zgodzie z własnym Ikigai oznacza stanie się właścicielem i autorem własnego życia oraz osiągnięcie tego, co najlepsze, dla siebie i dla planety.

Koncepcja Ikigai wywodzi się z kultury Okinawy w południowej Japonii, w archipelagu Riukiu. Tutejsi mieszkańcy są znani ze swojej długowieczności, którą przypisuje się dobrej diecie i bezstresowemu stylowi życia. Termin Ikigai odnosi się do sensu życia i obejmuje koncepcję dobrego samopoczucia, radości życia, związków z rodziną i szacunku dla innych. Sam termin pochodzi od słów iki: “życie” i kai: “korzyść, wartość, wynik, owoc” i tłumaczy się go jako “powód istnienia”. Jest to “szeroki termin odnoszący się do tego, co wnosi wartość i radość do życia: od dzieci i przyjaciół, po aktywności takie, jak praca i hobby”.

Źródło: https://www.japan.go.jp/kizuna/2022/03/ikigai_japanese_secret_to_a_joyful_life.html

Znalezienie swojego Ikigai to proces, który wymaga refleksji na kilku etapach. Do tego trzeba być autentycznym i zadawać znaczące, nawet jeśli czasami trudne pytania. Jednocześnie należy pamiętać, że może to być proces długotrwały lub powtarzający się, ponieważ w miarę upływu czasu mogą na niego wpływać różne nowe czynniki.

3. Rozmowa na temat obszarów IKIGAI

W trakcie rozmowy doradca zawodowy prowadzi klienta lub ucznia przez cztery kluczowe obszary, korzystając z pytań opisanych na końcu tej aktywności:

  • Czego potrzebuje świat?
  • Co Pan/Pani kocha?
  • W czym jest Pan/Pani dobry/a?
  • Za co można otrzymywać wynagrodzenie?

4. Sformułowanie IKIGAI

W oparciu o pisemne odpowiedzi, doradca i klient współpracują, aby zidentyfikować znaczące powiązania między różnymi obszarami. Badają, w jaki sposób pasje, umiejętności, wartości i świadomość potrzeb klienta zbiegają się w kluczowych punktach – i wykorzystują to, aby pomóc klientowi w wyrażeniu jego IKIGAI. Ostateczne sformułowanie może przybierać różne formy, w zależności od osoby. Może opisywać pracę lub rolę społeczną, misję, projekt, a nawet sposób życia i wnoszenia wkładu w życie innych. Kluczem jest to, aby było ono autentyczne i zgodne zarówno z wewnętrznym “ja” klienta, jak i z otaczającym go światem.

Przykłady sformułowań związanych z IKIGAI:

  • “Przygotowywać zdrowe, niedrogie posiłki, które ograniczają marnowanie żywności i wspierają lokalnych producentów”.
  • “Opiekować się innymi z cierpliwością i szacunkiem, pomagając im żyć z godnością”.
  • “Sprawiać, aby budynki były ciepłe i energooszczędne, a zarazem chronić komfort i godność najemców”.
  • “Pomagać zwykłym ludziom w podejmowaniu świadomych decyzji finansowych, które poprawią ich życie bez zadłużania się”.

Grupowa wersja aktywności:

Kroki 1 i 2 są takie same jak w wersji indywidualnej.

3. Indywidualna refleksja:

Każdy uczestnik odpowiada pisemnie na 2-3 wybrane pytania z każdego z czterech obszarów IKIGAI. Odbywa się to indywidualnie, z uwzględnieniem introspekcji.

4. Symboliczne dzielenie się przedmiotami w małych grupach:

Każdy uczestnik wybiera kartę lub przedmiot, który symbolizuje lub odnosi się do jego odpowiedzi (moderator może przygotować klocki LEGO lub inne małe obiekty). W małych, 3-4 osobowych grupach uczestnicy po kolei prezentują swój przedmiot i wyjaśniają, w jaki sposób łączy się on z różnymi obszarami IKIGAI.

5. Integracja i nazwanie własnego IKIGAI:

Po zakończeniu pracy w małych grupach każdy uczestnik wraca do osobistych notatek i kontynuuje swoje przemyślenia. Próbuje zdefiniować swoje własne IKIGAI – miejsce przecięcia czterech kręgów IKIGAI.
Może to przybierać różne formy:
– profesja lub zawód
– środowisko pracy lub rola
– misja lub cel życiowy
– projekt lub pomysł na biznes
– wizja równowagi między pracą a życiem prywatnym
– sposób odnoszenia się do innych, do natury lub do potrzeb świata

6. Dzielenie się w grupie:
Wszyscy uczestnicy zbierają się razem, aby podzielić się doświadczeniami z aktywności. Mogą np. opowiedzieć:
– czy odpowiedzi na pytania były łatwe czy trudne
– czy byli w stanie sformułować swoje IKIGAI
– i, jeśli chcą, podzielić się z grupą definicją własnego IKIGAI.

Końcowe przemyślenia (zarówno dla wersji indywidualnej, jak i grupowej):

Doradca zaprasza uczestników do refleksji nad podanymi niżej pytaniami:

  • Jakie idee lub myśli dziś do mnie dotarły?
  • Czego udało mi się nauczyć lub co zrozumieć?
  • Co widzę inaczej?
  • Czego chcę się jeszcze dowiedzieć lub nad czym głębiej zastanowić?

Aktywności dodatkowe:

W kolejnym kroku aktywności można rozszerzyć o planowanie dalszych działań, wykorzystując następujące pytania:

  • Jak blisko jest Pan/Pani osiągnięcia swojego IKIGAI (w skali od 1 do 10) i jego poszczególnych elementów w obecnej sytuacji? Jak uzasadnia Pani/Pan tę liczbę?
  • Jakie kroki podejmie Pan/Pani, aby zbliżyć się do swojego IKIGAI w ciągu najbliższych 24 godzin? W ciągu następnych 7 dni? W ciągu najbliższego miesiąca?
  • Jeśli będzie Pan/Pani podążać tą drogą, w jaki konkretny sposób dostrzeże Pan/i, że przestrzega swoich zasad życiowych i zobowiązań?
  • Wg jakich kryteriów świat/planeta mógłby ocenić Pana/i karierę, “sukces”, “rozwój zawodowy”?

LISTA PYTAŃ:

Czego potrzebuje świat?

  • Jakie problemy/wyzwania współczesnego świata wpływają na Pana/Panią na poziomie emocjonalnym?
  • Jakie problemy (świata, społeczeństwa, społeczności…) chciał(a)by Pan(i) pomóc rozwiązać? Jakie wiadomości Pana/Panią smucą lub złoszczą?
  • Jakie wartości są Pan(i) “spadkiem” po rodzinie, nauczycielach… i czy jest Pan(i) z nich dumny(a)? Jakie wartości chce Pan/Pani przekazać następnym pokoleniom?
  • Jaką zmianę chciał(a)by Pan(i) wprowadzić na tym świecie?
  • Jaki ślad chciał(a)by Pan(i) zostawić na tej planecie?
  • Jakie firmy, oferty z rynku pracy, pomysły biznesowe mogą być z tym związane? Gdzie mogą je Państwo znaleźć?

Co Pan/Pani lubi / co sprawia Panu/Pani przyjemność?

  • Proszę pomyśleć, co sprawia, że chce się Panu/Pani wstać rano z łóżka. Co uważa Pan/Pani za dobry początek dnia? Proszę wymienić wszystko, co przychodzi Panu/Pani do głowy: zarówno w sferze osobistej, jak i zawodowej.
  • Co sprawia, że czuje Pan/Pani, że żyje pełnią życia?
  • Co by było, gdyby nie musiał(a) się Pan(i) martwić o pieniądze i miał(a) pewność, że nie może się nie udać?
  • Kim chciał(a) Pan(i) zostać w dzieciństwie?
  • Co przynosi Panu/Pani radość? Jakie działania dodają Panu/Pani energii? Co rezonuje z Panem/Panią? Kiedy ostatnio był(a) Pan(i) pozytywnie poruszony(a), odczuwał(a) pozytywne emocje i radość? Proszę pomyśleć o jednej konkretnej sytuacji, działaniu, roli lub projekcie, w który był(a) Pan(i) zaangażowany(a) (w pracy lub życiu osobistym): Co w tej sytuacji sprawiło, że czuł(a) się Pan(i) spełniony/a? Proszę spróbować uchwycić cechy, które stanowiły “esencję” tej sytuacji. Na przykład za aktywnością “turystyka” może kryć się poszukiwanie, wyzwanie, osiągnięcia. Z kim wykonywał(a) Pan(i) to działanie? Komu przyniosło ono korzyść? Na jakie potrzeby świata odpowiadało?

W czym jest Pan/i dobry/a?

  • Jakie umiejętności i talenty dostrzegają w Panu/Pani bliscy?
  • Proszę pomyśleć o różnych rolach, które odgrywa Pan/Pani w swoim życiu: dziecko, przyjaciel, kolega, partner życiowy, sąsiad, członek stowarzyszenia, klubu sportowego…. Proszę pomyśleć o momentach, w których doświadczył(a) Pan(i) poczucia sukcesu, satysfakcji (nie musi to być nic wielkiego): dzięki jakim umiejętnościom lub cechom się Panu/i udało?
  • Jakie 6 wydarzeń wyjaśnia, dlaczego jest Pan(i) dzisiaj tym, kim jest? Do jakich umiejętności, wartości, mocnych stron mogą się one odnosić?
  • Kim są ludzie, których Pan/Pani podziwia i dlaczego? Co mówią o Panu/Pani?
  • Jakie Pana/Pani talenty mogą przyczynić się do wspólnego dobra?

Co pozwala zarabiać pieniądze?

  • Które z Pana/Pani pomysłów pozwoliłyby Panu/Pani osiągnąć, nawet niewielki, dochód?
  • W jaki sposób Pana/Pani zdolności/umiejętności/doświadczenie/talent mogłyby zostać docenione finansowo w Pana/Pani życiu zawodowym?
  • Czy widzi Pan jakieś możliwości zwolnienia tempa życia, znalezienia innych źródeł dochodu?
  • Cytat: “Jeśli myślisz, że znaczysz zbyt mało, aby coś zmienić, spróbuj spać z komarem”. – Dalajlama