Jaką formę życia chcę mieć? Moje życie, mój wkład
Narzędzie to pozwala rozwinąć szerszą perspektywę spojrzenia na karierę i wprowadza pojęcie “formy życia” (Jean Guichard), aby pomóc klientowi zaprojektować jego aktywne życie, biorąc pod uwagę różne wymiary i sfery.
Inspiracja dla narzędzia
- Concevoir et orienter sa vie: Les dialogue en life design – Guichard, Bagnali, Cohen-Scali, Pouyaud, Robinet (2017)
- The Human Condition – Hannah Arendt (1958)
- Cohen-Scali, V., Drabik-Podgórna, V., Podgórny, M., Duarte, M. E., Guichard, J., Aisenson, G., Di Fabio, A., Maree, K., Masdonati, J., Nota, L., Pouyaud, J., Ribeiro, M. A., & Antonio, D. S. (2025). New perspectives for life-design interventions in the anthropocene context. Australian Journal of Career Development, 34(1), 5-17. https://doi.org/10.1177/10384162241307964
Jest ona luźno inspirowana podejściem Arendt do zjawiska, jakim jest aktywne życie. Hannah Arendt w swojej książce The Human Condition (1958) wyróżnia trzy podstawowe ludzkie działania: pracę, pracę i działanie. Nazywa to vita activa (życiem aktywnym).
- Praca – działania, które utrzymują nas przy życiu i zaspokajają nasze potrzeby biologiczne. Jest to związane z przetrwaniem. Praca jest powtarzalna i nigdy się nie kończy, ponieważ nasze potrzeby wciąż powracają. Arendt łączy ją z koniecznością.
- Praca – działanie, które tworzy trwałe rzeczy, cele i instytucje. Wytwarza sztuczny świat, który trwa dłużej niż osoba, która go stworzyła. Arendt łączy ją z użytecznością i stabilnością.
- Działanie – aktywność, która odbywa się między ludźmi, kiedy mówią, działają i podejmują inicjatywę wspólnie. Chodzi o politykę, wolność, tworzenie czegoś nowego we wspólnym życiu. Arendt łączy to z wolnością i pluralizmem (życiem z innymi).
Po kilku iteracjach, na potrzeby tego działania dokonano następującej adaptacji:
| Kolumna | Inspiracja (Arendt) | Opis |
| Troska | Praca | Czym lub kim się opiekuję? Komu lub czemu pomagam? W jaki sposób pomagam ludziom, przyrodzie, życiu? |
| Tworzenie / produkcja | Praca | Co robię, ulepszam, produkuję? Co tworzę lub buduję, co czyni świat lepszym lub bardziej sprawiedliwym? Jakie są trwałe rezultaty mojego działania? |
| Angażujący | Działanie | Jakich wyborów dokonuję lub jakie działania podejmuję, aby wspierać świat, by był on taki, w jakim chcę żyć? W jaki sposób się angażuję lub jakich wyborów dokonuję, aby dbać o planetę, na której chcę żyć? |
Uzasadnienie: Dlaczego jest to potrzebne?
To działanie może przyczynić się do zmniejszenia presji związanej z pracą i otworzyć przestrzeń dla bardziej złożonego, alternatywnego sposobu myślenia (“forma życia”), który pomoże klientowi zbadać możliwość wpływu na zrównoważony rozwój w różnych aspektach życia.
Cele
Pod koniec sesji klienci i studenci będą potrafili:
- zrozumieć pojęcie formy aktywnego życia
- dokonać analizy różnych sfer życia i łączyć je ze swoimi potrzebami oraz potrzebami świata
- odejść od postrzegania pracy jako jedynego źródła wartości i kryterium podejmowania decyzji
- zidentyfikować swoją sprawczość w małych, znaczących działaniach w różnych dziedzinach życia
Potrzebne zasoby
Tabela poniżej.
Działania
1. Doradca wyjaśnia klientowi na czym polega praca z tabelą. Może powiedzieć np.: “Wiele osób uważa, że kariera ma znaczenie tylko w pracy. Jednak całe Pana/Pani życie opowiada o tym, kim Pan/Pani jest i na czym Panu/Pani zależy. Przyjrzyjmy się, w jaki sposób już przyczynia się Pan/Pani do rozwoju świata i co jeszcze chciałby/chciałaby Pan/Pani robić.”
| Domena życia | Opieka Czym lub kim się opiekuję? Komu lub czemu pomagam? Co robię, co pomaga mi dbać o ludzi, przyrodę, życie? | Tworzenie / produkcja Co tworzę, ulepszam, produkuję? Co tworzę lub buduję, co czyni świat lepszym lub bardziej sprawiedliwym? Jakie są trwałe rezultaty mojego działania? | Zaangażowanie O co lub o kogo się troszczę? Komu lub czemu pomagam? Co robię, co pomaga dbać o ludzi, przyrodę, życie? |
| RODZINA | |||
| PRACA / NAUKA | |||
| OSOBISTY / JAŹŃ | |||
| SPOŁECZNOŚĆ / SPOŁECZEŃSTWO |
2. Prowadzący pomaga wypełnić tabelę:
Można wykorzystać proste pytania naprowadzające:
Troska (koncentracja na wsparciu emocjonalnym, opiece fizycznej, codziennych obowiązkach, trosce o ludzi lub przyrodę)
- Kto jest od Pana/Pani zależny? Komu Pan/Pani pomaga – nawet w niewielki sposób?
Tworzenie, produkcja (skupienie się na budowaniu, ulepszaniu, tworzeniu, utrzymywaniu, “produktywnej pracy”)
- Czy kiedykolwiek stworzył(a) Pan(i) coś, z czego był(a) Pan(i) dumny(a)? Co ostatnio Pan/Pani naprawił/a, ulepszył/a lub zorganizował/a? Czy pomógł(a) Pan(i) zmienić coś, co nie działało? Do czego lubi Pan/Pani używać rąk lub swoich pomysłów? Kiedy czuje się Pan/Pani kreatywny/a lub zaradny/a?
Zaangażowanie (skupienie się na wyborach, uczestnictwie, wstawianiu się za czymś, wyobrażaniu sobie alternatyw, uczestniczeniu w działaniach zbiorowych, reagowaniu na potrzeby społeczności i świata…)
- Czy kiedykolwiek podjął(ęła) Pan(i) decyzję, ponieważ wydawała się ona słuszna – nawet jeśli była trudna? Czy robi Pan/Pani cokolwiek, aby chronić środowisko, pomagać innym lub ulepszać swoją społeczność? Czy kiedykolwiek dołączył/a Pan/Pani do jakiejś grupy, podpisał/a coś lub wsparł/a jakąś sprawę? Czy kiedykolwiek powiedział(a) Pan(i) “nie” czemuś, co nie wydawało się Panu(i) dobre lub sprawiedliwe?
Warto pozwolić klientowi na swobodną refleksję – pisanie, rysowanie lub mówienie.
3. Wspólna refleksja i planowanie działań:
- Co zaskoczyło Pana/Panią w tym działaniu? Co chciał(a)by Pan(i) robić częściej?
- Który mały krok wydaje się Panu/Pani teraz ekscytujący lub możliwy do wykonania?
- W jakim obszarze robi Pan/Pani już coś dla lepszego świata? Gdzie już czuje się Pan(i) przydatny(a) lub dumny(a)?
- Które domeny są silne, a które zaniedbane?
- Jakie działania przynoszą Panu/Pani radość lub znaczenie?
Przykład:
| Domena życia | OPIEKA | TWORZENIE / PRODUKCJA | ZAANGAŻOWANIE |
| RODZINA | Wstaję wcześnie, aby przygotować śniadanie i upewnić się, że moje dzieci dotrą do szkoły. Pomagam mojej córce z lękiem… | Organizuję cotygodniowe sprzątanie i planuję posiłki na tydzień. Staram się, aby nasz dom był spokojny i stabilny… | Nauczyłem moje dzieci sortować odpady i nie kupować rzeczy, których nie potrzebujemy. Zdecydowałem się ograniczyć czas spędzany przed ekranem w domu… |
| PRACA / NAUKA | Upewniam się, że pacjenci i personel pracują w czystych, bezpiecznych przestrzeniach. Wspieram nowego kolegę, który nie mówi zbyt wiele po angielsku… | Udoskonaliłem sposób sprzątania, aby sprzątać szybciej i marnować mniej produktów. Zawsze zostawiam pokoje w lepszym stanie, niż je zastałem… | Poprosiłem o udział w szkoleniu dotyczącym ekologicznego sprzątania. Odmówiłem wyrzucenia nieużywanych rękawic i zasugerowałem ich oddanie… |
| OSOBISTY / JAŹŃ | Staram się codziennie spacerować i słucham muzyki, aby radzić sobie ze stresem… | Nauczyłem się naprawiać małe rozdarcia ubrań… | W zeszłym roku zdecydowałem się rzucić palenie i zacząłem znowu czytać w nocy. Staram się już nie kupować fast fashion… |
| SPOŁECZNOŚĆ / SPOŁECZEŃSTWO | Sprawdzam, co u mojej starszej sąsiadki i przynoszę jej zakupy… | Pomagałem sadzić kwiaty wokół budynku z innymi najemcami… | Dołączyłem do szkolnej grupy rodziców, aby mówić o zdrowych przekąskach. Podpisałem petycję, aby lokalny park był otwarty… |
Przykład kreatywnego wykorzystania, w którym różne kolory zostały użyte dla różnych wymiarów (opieka, tworzenie/produkcja, zaangażowanie). Uczestnicy zostali najpierw poproszeni o przedstawienie względnego czasu spędzonego na różnych dziedzinach życia:
